ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach grudzień 2025 nr 325

24 Pro Medico grudzień 2025 Prof. dr hab. n. med. Eugeniusz J. Kucharz Medyczne ślady na drogach wędrówek po świecie Pomnik ofiar epidemii AIDS w Brighton Epidemie, oprócz wojen i okresów głodu, były wielkimi tragediami znanymi od początków pisanej histo- rii cywilizacji. Zmieniały bieg dziejównarodów i pozostawiły wiele różnorodnych śladów takich jak zapo- mniane cmentarze choleryczne odnajdywane wwielu polskich miastach, a także fragment starej pieśni pokutnej, który brzmi: Od powietrza (tj. zarazy, czyli powietrza morowego), głodu i wojny uchowaj nas Panie.Niestety,wszystkiewymienione tragediewspółcześnieniezniknęły, aofiaryepidemii sądalej upa- miętniane. BRIGHTONANDHOVE Dwa miasta – Brighton i Hove są połączone, tworząc tzw. zespół miejski (unitary authority) w południowej Anglii (hrabstwo East Sus- sex) liczący pół miliona mieszkańców. Położone nad kanałem (Bri- tish Channel = La Manche) w XIX wieku stało się popularnym miej- scem wypoczynku, szczególnie po otwarciu połączenia kolejowego w 1841 r. i wybudowaniu przez króla Jerzego IV letniej rezydencji dworu. Popularność miejscowości utrzymuje się od epoki wiktoriań- skiej. Brighton jest również znane jako „stolica społeczności LGBT” w ZjednoczonymKrólestwie. POMNIKOFIARAIDS W 2009 r. odsłonięto w mieście, w parku New Steine Gardens, odla- ny w brązie pomnik upamiętniający osoby zmarłe na zespół naby- tego niedoboru odporności nazwany AIDS Memorial Sculpture. Jest to rzeźba dłuta Romany Marka Bruce’s, rzeźbiarza i malarza urodzo- nego w Irlandii, obecnie mieszkającego w Pietrasanta we Włoszech. Jego projekt został wybrany w konkursie ogłoszonym przez miasto. Rzeźba nazwana jest Tay od nazwiska przyjaciela rzeźbiarza, zmarłe- go po zakażeniuwirusemHIV..Wspomnieć należy, iż rzeźbiarz ofiaro- wał znaczną sumę pieniędzy lokalnemu szpitalowi. Epidemia zakażenia wirusem HIV według WHO stale stanowi jedno z najważniejszych wyzwań zdrowotnych ludzkości. Liczba zgonów z tego powodu jest szacowana na 45-50 milionów. Zmarli doczekali się symbolicznego upamiętnienia w wielu krajach. Obok słynnego National AIDSMemorial wSan Francisco, pomnikwBrighton jest jed- nym z najsłynniejszychmiejsc honorujących pamięć ofiar choroby. LETNIAREZYDENCJADWORU Popularność Brighton jako miejsca wypoczynkowego rozpoczęła się w połowie XIX wieku. Wtedy powstała najsłynniejsza budowla miasta: Royal Pavilion zwany także Brighton Pavilion. Budowla jest pałacem w stylu indosaraceńskim, łączącym neogotyk i architek- turę mongolską. Styl ten był szeroko stosowany przez brytyjskich architektów pracujących w Indiach w XIX wieku, ale jest unikatowy i prawie nieznany w Europie. Rezydencja jest obecnie zamieniona na muzeum. Niezwykła jest także autentyczność kolekcji, gdyż nie jest ona w żadnym stopniu rekonstrukcją historyczną zbiorów (jak jest to w większości tego typu obiektów), ponieważ budynek nigdy nie był splądrowany i został przekazany na muzeum przez właści- cieli. Zwiedzając, przykładowo, w sali jadalnej możemy zobaczyć nie tylko wspaniałą zastawę i złote sztućce w pełni autentycznym boga- tym wystroju pomieszczenia, ale na stole znajdują się atrapy potraw i owoców. Przymykając oczy możemy sobie łatwo wyobrazić, iż spo- żywamy obiad z dawnymi gospodarzami pałacu. Autentyczność dotyczy wszystkich pomieszczeń, nawet zaplecza. Royal Pavilion ma swoją historię medyczną. W latach 1914-1916 został udostępniony jako szpital dla rannych żołnierzy indyjskich w służbie Korony Brytyjskiej. Zdjęcia sal chorych i informacje o tym są eksponowane w kilku miejscach w pałacu. Przy wejściu znajduje się tablica informująca o odsłonięciu nowego wejścia dla zwiedzają- cych przez Jego Wysokość Bhupindera Singha – maharadżę Patiali, miasta w indyjskim stanie Pendżab, w hołdzie dla leczonych uprzed- nio żołnierzy. RICHARDRUSSELL –ODKRYWCAUZDROWISKA Sława miejscowości jako uzdrowiska rozpoczęła się już XVIII wieku za przyczyną lekarza Richarda Russella (1687-1759), który propa- gował lecznicze właściwości kąpieli morskich, a nawet picia wody morskiej. Mieszkał przez wiele lat blisko morza, a w miejscu jego dawnego domu znajduje się obecnie okazały The Royal Albion Hotel z pamiątkową tablicą. Centralny plac miasta zwany Russell Square zdobi pomnik lekarza. Obecnie talasoterapia to więcej niż kąpiele w morzu, a Brighton and Hove jest uroczymmiejscem dalej oblega- nymprzez wczasowiczów. Pomnik ofiar epidemii AIDS. Fot. archuwum autora